ችግር እና ክፉ ቀን መሪን ይፈጥራል
መሪ ብቻውን ግን ስኬትን አይፈጥርም
================= ( መንግስቱ ሙሴ )
( መንግስቱ ሙሴ )
አስቸጋሪ እና ክፉ ቀን መሪን ይፈጥራል፣ መሪ ብቻውን ስኬትን አይፈጥርም መሪዎቹ ፈታኝ እና አስቸጋሪ ሁኔታዎችን በመቋቋም ብዙ ጊዜ ብቅ ብለው እንደሚያድጉ ከአለምም ከአገራችን ገጠመኝ ታሪኮች አይተናል። የኛዋ ሐገር እና ሕዝብችን ችግር ላይ በወደቁባቸው የተለያዩ ዘመናት ግለሰቦች ተነስተው የመሪነት ሚና እንደተጫወቱ እና ሕዝባችንን እና ሐገራችንን ከመከራ እንዳወጡ እረጅሙ የሐገራችን ታሪክ ያሳያል። አሁን ያሉ ችግሮችን ለመፍታት መሪን በቦታው ማስቀመጥ ብቻውን ለስኬት ወይም ለአዎንታዊ ውጤት ዋስትና አይሰጥም።
በመሰረቱ ይህ አባባል በችግር ጊዜ የመሪነትን አስፈላጊነት የሚያጎላ ቢሆንም ለስኬት አመራር ብቻውን በቂ አለመሆኑንም ማሳየት አስፈላጊ ነው። እንደ ትብብር፣ እቅድ እና አፈጻጸም ያሉ ሌሎች ነገሮች ተፈላጊውን ውጤት ለማስመዝገብ ወሳኝ ሚና ይጫወታሉ። በተጨማሪም መሪዎች ችግሮችን በብቃት ለማለፍ በአስቸጋሪ ሁኔታዎች ውስጥ መላመድ እና ውሳኔዎችን ማድረግ መቻል እንዳለባቸው ይጠቁማል። ይህን አባባል እና በአጠቃላይ ከላይ በመንደርደሪያ የሰጠሁትን ሐሳብ ዘርዘር አርጌ ላብራራ።
አመራር ግለሰቦችን ወይም ቡድኖችን ወደ አንድ ግብ ወይም የጋራ ራዕይ መምራት እና ተጽእኖ ማድረግን የሚያካትት ውስብስብ እና ዘርፈ ብዙ ጽንሰ-ሀሳብ ነው። አንድ ሰው በብቃት ሌሎችን ለመምራት እና ለማነሳሳት የሚያስችሉት ሰፊ ክህሎቶችን፣ ባህሪያትን፣ ያካትታል። አመራር በተለያዩ ሁኔታዎች ማለትም ንግድ፣ፖለቲካ፣ ትምህርት፣ ስፖርት እና የማህበረሰብ ድርጅቶች ሊገለጽ ይችላል።
መሪዎች ተወልደዋል ወይስ ተወልደዋል የሚለው ጥያቄ ለብዙ ዓመታት የክርክር ርዕስ ሆኖ ቆይቷል። ብዙውን ጊዜ በአመራር ጥናቶች ውስጥ እንደ “ተፈጥሮ እና አሳዳጊ” ክርክር ተቀርጿል. በዚህ ጉዳይ ላይ ሁለት የተለያዩ አመለካከቶች እዚህ አሉ.
ተፈጥሮ (የተወለዱ መሪዎች) Nature (Born Leaders):
አንዳንድ ግለሰቦች ተፈጥሯዊ መሪዎች እንዲሆኑ የሚያደርጋቸው በተፈጥሮ ባህሪያት እና ቅድመ-ዝንባሌዎች የተወለዱ ናቸው ብለው ይከራከራሉ. ይህን የመሪነት ፍልስፍና የሚከተለው አስተሳሰብ እነዚህ ባሕርያት ማራኪነትን፣ በራስ መተማመንን እና ሌሎችን የማነሳሳት እና የማንቃት ችሎታን ሊያካትቱ ይችላሉ።
የ‹‹የተወለዱ መሪዎች›› አመለካከት ደጋፊዎች እነዚህ ተፈጥሯዊ ባህሪያት አንዳንድ ሰዎችን ከሌሎች የሚለያዩ እና ከልጅነታቸው ጀምሮ እንደ መሪ እንዲወጡ ያደርጋቸዋል ብለው ያምናሉ። በእርግጥም ሲወለዱ ጀምረው ጨዋነትን የተላበሱ፤ አልቃሻ ያልሆኑ፤ በረባ ባልረባው የማይደነግጡ ወይንም ወላጆቻቸውን የማያስቸግሩ። የገጠሟቸውን ቀላልም ሆነ ከባድ ነገሮችን በራሳቸው ሊፈቱ የሚሞክሩ ከሕጻን እድሜ እስከጎልማሳ ዘመን ልጆችን ያጋጥማሉ። ይህ ውስጣዊ የሆነ ከሌሎች የሚለዩ ባህርያት ይዘው የተፈጠሩ እንዳሉ ብዙ ማሳያወች መጥቀስ ይቻላል። በመሆኑም መሪነት ተፈጥሯዊ ነው የሚለው የፍልስፍና አስተሳሰብ እንደጉም የተዘገነ ሳይሆን ይህን እውነታ ተንተርሶ የተፈጠረ የፍልስፍና ፍሬ ነው። በሌላ በኩል ደግሞ
መንከባከብ (የመሪነት እድገት)
Nurture (Leadership Development)
ሌላኛው የመሪነት ፍልስፍና ደግሞ አመራርን በትምህርት፣ በልምድ እና በስልጠና ማዳበር እና ማሳደግ እንደሚቻል ይከራከራል። መሪነት በጊዜ ሂደት ሊማራ እና ሊጠራ የሚችል ክህሎት መሆኑን ያሰምሩበታል።
ይህ አተያይ የሚያመለክተው ማንኛውም ሰው ትክክለኛ እድሎች፣ መካሪ እና ለግል እድገት ቁርጠኝነት ያለው ከሆነ መሪ መሆን ይችላል።
እንደ እውነቱ ከሆነ፣ መሪነት በተፈጥሮ የሚገኝ ክህሎት ነው የሚለው እና አይ መሪነት በትምህርት፤ በልምድ እና ከመከራ እና ችግር የሚፈጠር ክህሎት ነው የሚሉት ሁለትም ክርክሮች ጉድለትም ትክክለኛነትም ያላቸው መከራከሪያወች ናቸው።
አብዛኛዎቹ የአመራር ተመራማሪዎች እና ባለሙያዎች ተፈጥሮ እና ማሳደግ (Born & Nurtured) በአመራር እድገት ውስጥ ሚና እንደሚጫወቱ እሙን ነው። አንዳንድ ግለሰቦች ለመሪነት ሚና የሚወስዷቸው አንዳንድ ተፈጥሯዊ ባህሪያት ሊኖራቸው ይችላል፣ ነገር ግን እነዚህ ባሕርያት ብቻ ለውጤታማ አመራር ዋስትና አይሆኑም። የአመራር ችሎታዎች በመማር፣ በተግባር እና በተሞክሮ ሊዳብሩ እና ሊሻሻሉ ይገባል። በሌላ በኩል የመሪወች ተፈጥሯዊ ውስጠ ባህርያት በትምህርት እና ልምድ ለአደጉት መሪወች እጅግ ወሳኝ ነው ወይንም እነዚህ መሪወች በጥልቀት የመሪነትን ባህርያት መማር ይኖርባቸዋል።
በማጠቃለያው መሪነት ተለዋዋጭ እና ሁለገብ ፅንሰ-ሀሳብ ነው, እና ሁለቱም ተፈጥሯዊ ባህሪያት እና የተማሩ ክህሎቶች ለውጤታማ አመራር አስተዋፅኦ ያደርጋሉ. አንዳንድ ሰዎች የመሪነት ተፈጥሯዊ ችሎታ ሊኖራቸው ቢችልም፣ የአመራር ልማት ፕሮግራሞች፣ አማካሪዎች እና የገሃዱ ዓለም ልምድ በግለሰቦች ውስጥ የመሪነት ችሎታዎችን ለመንከባከብ እና ለማሳደግ አስፈላጊ ናቸው።
በሐገራችን ትናንትም ሆነ ዛሬ መሪነት
በላይ ዘለቀ፤ ወይንም በቀለ ወያ መሪነትን በትልልቅ ዩኒቨርስቲወች ተምረው ያገኙት እውቀት አልነበረም። እነዚህ እና ተመሳሳይ ሐገራችንን ከመከራ የታደጉ በክፉ ቀን ወደፊት መጥተው አለሁ ተከተሉኝ ያሉት የማይጮው ትውልድ መሪወችም ሆኑ ከዚያ በፊት ኢትዮጵያ ፈርሳ ለ70 አመታት በዘመነ መሳፍንት ውስጥ የነበረችን የተከፋፈለችዋን ኢትዮጵያ ወደ አንድ ያመጧት መይሳው ካሳም ሆነ ገብርየ ከመከራ ወጥተው በመከራ የተፈተኑ ነበሩ።
ዛሬ መሪን የኢትዮጵያ ሜዳ እየፈጠረ ነው። ተከታይም እንደዚሁ ኢትዮጵያችን ዛሬ በፈተና ላይ ናት። ይህን መከራ ለመውጣት የዚህ ትውልድ ታጋዮች በየመሪወቻቸው ስር ተሰልፈው ሞትን ሞተው ሐገርን ከባ’እዳን መልእክተኞች ነጻ ለማውጣት እየታገሉ ነው።
በአማራ ሕዝብ ላይ ለአለፉት 30 አመታት የተሰነዘረው የጥፋት በትር በኢትዮጵያ ላይ የተሰነዘረ የባ’እዳን ስራ እና ተግባር ነው። ይህ ተግባር ፍጻሜ የሚያገኘው በትግል ነው። ለመታገል መሪን መቀበል እና መሪን መከተል የሁሉም ሐገር ወዳድ ግዴታ ነው። በዚህ በውጭው አለም የምናየው ሁሉም የየራሱን ወንበር ይዞ የመቀመጥ ምኞት እንጅ እውነት ሊሆን አይችልም። እውነት እንዲሆን በጋራ በአንድ ቆሞ ለጋራ ስኬት መስራት ሲቻል ነው።
የፋኖ ትግል አቸናፊ ይሆናል!!! ( መንግስቱ ሙሴ )